Çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 depremlerini takip eden 30 günlük dönemde, Türkiye genelinde halkın sağlık hizmetleri ihtiyaçlarına yönelik dijital bilgi arama davranışlarını Google Trends verileri aracılığıyla incelemektir. Kesitsel ve betimleyici nitelikteki araştırmada sağlık hizmetlerine erişim, kurumsal müdahale ve psikolojik etkiler temalarındaki arama terimlerinin zaman içindeki eğilimleri incelenmiştir. Bu kapsamda “deprem acil servis”, “deprem hastane”, “deprem stres”, “deprem 112”, “deprem acil yardım”, Kızılay”, “Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE)”, “sahra hastanesi”, “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)”, “sağlık ekipleri, “deprem anksiyete”, “deprem travma”, “deprem stres”, “deprem korkusu” ve “deprem psikoloji” anahtar kelimeleri kullanılmıştır.

Google Trends verileri, arama terimlerinin belirli bir zaman ve bölgedeki göreli popülerliğini 0–100 arası değişen Arama Hacmi İndeksi (SVI) ile göstermektedir. Bu çalışmada SVI değerleri zaman serisi olarak analiz edilmiştir. Her bir anahtar kelimeye ait 6 Şubat–8 Mart 2023 dönemindeki günlük ve haftalık SVI değişimleri çizgi grafiklerle gösterilmiştir. Deprem sonrası halkın çevrimiçi arama davranışlarını incelemek ve temalar arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson korelasyon analizi ve eşleştirilmiş t-testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda deprem korkusu, deprem hastane ve AFAD terimlerinin yüksek arama hacimlerine ulaştığı belirlenmiştir. “Deprem hastane” aramaları ilk günlerde hızla artıp kısa sürede düşerken, “deprem korkusu” daha yavaş bir şekilde azalmıştır. “AFAD” araması ise daha uzun süreli ve istikrarlı ilgi görmüştür. Araştırmada dijital aramaların halkın ihtiyaçlarını doğru yansıttığı belirlenmiştir. Afetlerde sağlık hizmeti sunumuna yönelik planların geliştirilmesinde halkın dijital arama davranışlarının dikkate alınması önerilmektedir.

Ferda IŞIKÇELİK