Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); tanı, tedavi ve bakım hizmetlerine erişimdeki sosyoekonomik, kültürel ve politik farklılıkların etkisiyle hastalık yükü giderek artan küresel bir halk sağlığı sorunudur. Düşük gelirli ve dezavantajlı gruplarda hastalığın seyrini olumsuz etkileyen bu eşitsizlikler, küresel morbidite ve mortaliteyi artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, KBH ve sosyoekonomik eşitsizlikler ekseninde üretilen bilimsel literatürün bibliyometrik analiz yöntemleriyle küresel haritasını çıkarmak ve araştırma eğilimlerini belirlemektir. Çalışma kapsamında Web of Science (WoS) veri tabanı kullanılarak, başlangıç tarihi sınırlaması olmaksızın 3 Şubat 2025 tarihine kadar yayımlanan çalışmalar taranmıştır. KBH ve sosyoekonomik eşitsizlikler arasındaki etkileşimi inceleyen anahtar kelimelerle yapılan tarama sonucunda 1.341 çalışmaya ulaşılmıştır. Dahil etme kriterleri uygulandıktan sonra kalan 1.260 makale, RStudio tabanlı Biblioshiny modülü kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler, konuyla ilgili yayın sayısının 1985’ten günümüze sürekli bir artış eğiliminde olduğunu, özellikle son on yılda (2015-2025) konunun küresel sağlık gündeminde belirginleştiğini göstermektedir. Yayın üretiminde Amerika Birleşik Devletleri (ABD) lider konumdadır. Ancak, hastalık yükünün yüksek olduğu düşük ve orta gelirli ülkelerden literatüre katkının sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Anahtar kelime analizlerinde “mortalite”, “erişim” ve “ırksal farklılıklar” kavramlarının öne çıktığı görülmüştür. KBH araştırmalarında sosyoekonomik belirleyicilere odaklanan çalışmalar artmakla birlikte, bu artışın coğrafi dağılımı küresel hastalık yükü ile orantısızdır. Hastalık yükünün yüksek olduğu ancak araştırma çıktısının düşük olduğu bölgelere yönelik akademik iş birliklerinin artırılması, sağlık politikalarının geliştirilmesinde kritik öneme sahiptir.

İrem ŞENGÜN

Vahit YİĞİT