Özet

Sağlık bilgilerini anlama, değerlendirme ve uygulama becerisi olarak tanımlanan sağlık okuryazarlığı; kronik hastalıkların yönetimi, ilaç uyumu ve sağlık hizmetlerine erişim açısından kritik bir öneme sahiptir, özellikle de yaşlı yetişkinler arasında. Düşük sağlık okuryazarlığı, daha yüksek hastaneye yatış oranları, sağlık hizmetlerinin verimsiz kullanımı ve artan sağlık eşitsizlikleri ile ilişkilidir. Bu çalışma, Web of Science Core Collection (WoSCC) veri tabanından elde edilen 1.475 makale temelinde, yaşlı yetişkinlerde sağlık okuryazarlığına ilişkin araştırmaların bibliyometrik analizini sunmaktadır. Analiz, 2000 yılından bu yana araştırma çıktılarında istikrarlı bir artış olduğunu, 2016 sonrasında ise belirgin bir hızlanma yaşandığını göstermektedir. Bu artış; küresel nüfusun yaşlanması, sağlık sistemlerinin karmaşıklığı, dijital sağlık teknolojilerinin yükselişi ve sağlık okuryazarlığının halk sağlığı politikalarında önceliklendirilmesi gibi faktörlerle ilişkilendirilmektedir. Yayın hacmi ve atıf sayısında Amerika Birleşik Devletleri ilk sırada yer almakta, onu Çin ve Avustralya takip etmektedir.

Literatürde öne çıkan temalar arasında sağlık yönetimi, dijital sağlık okuryazarlığı ve sağlık hizmetlerine erişim bulunmaktadır. Wolf MS, Curtis LM ve Federman AD gibi etkili yazarlar alana önemli katkılar sunmuş, California Üniversitesi Sistemi ve Northwestern Üniversitesi gibi kurumlar ise araştırma çıktılarında öne çıkmıştır. Çalışma, özellikle COVID-19 pandemisi bağlamında yaşlı yetişkinler arasında e-sağlık araçlarının benimsenmesini hızlandıran dijital sağlık okuryazarlığının artan önemine dikkat çekmektedir. Bulgular, sağlık okuryazarlığı eşitsizliklerini gidermek için standartlaştırılmış değerlendirme araçlarına, kültürel olarak uyarlanmış müdahalelere ve disiplinler arası iş birliklerine duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. Bu araştırma, alanın kapsamlı bir görünümünü sunmakta, ortaya çıkan eğilimleri tanımlamakta ve yaşlı yetişkinlerde sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik gelecekteki çalışmalar için değerli çıkarımlar sağlamaktadır.

Yazar(lar)

Mustafa KAFES

Ali Yasin KAFES

PDF